Chúng ta hãy cùng nhau suy ngẫm về một khái niệm rất quen thuộc, đó là chữ “CỦA”. Nghe thì đơn giản, nhưng nếu nhìn sâu vào, chúng ta sẽ thấy nó chứa đựng một sự thật vô cùng sâu sắc, thậm chí có thể giúp chúng ta giác ngộ.
Hãy tưởng tượng, ngay bây giờ, chúng ta đang sống, đang hít thở, cảm nhận mọi thứ xung quanh. Ai đó chỉ cần chạm nhẹ vào người mình thôi, chúng ta cũng đã cảm thấy khó chịu rồi. Vậy mà chỉ cần 15 phút sau, khi hơi thở ngừng lại, điều gì sẽ xảy ra? Ngay cả những người thân yêu nhất cũng không dám chạm vào chúng ta nữa.
Thật phũ phàng phải không? Chúng ta dành cả cuộc đời, có khi mười mấy năm trời, để học hành, để lấy bằng bác sĩ, mở phòng mạch, làm luật sư, xây dựng sự nghiệp, kiếm tiền, tạo dựng các mối quan hệ xã hội, xây dựng một gia đình hạnh phúc… Chúng ta có rất nhiều thứ, rất nhiều thứ “CỦA” mình. Nhưng chỉ cần một khoảnh khắc, khi chúng ta ngừng thở, tất cả những thứ đó, một căn nhà trị giá hàng triệu đô la, người vợ, những đứa con, tất cả đều không còn là “CỦA” chúng ta nữa. Chúng thuộc về một thế giới khác, một dòng chảy khác mà chúng ta không còn tham gia vào. Vợ con chúng ta sẽ tiếp tục cuộc sống của họ, nhưng không có chúng ta trong đó.
Vậy thì, chữ “CỦA” ở đây có ý nghĩa gì? Nó trở nên thật mỉa mai, một sự mỉa mai bậc nhất trong ngôn ngữ của chúng sinh phàm phu. Chúng ta luôn nói “cái này là của tôi”, “cái kia là của tôi”, nhưng rốt cuộc, “CỦA” là “CỦA” làm sao? Chỉ cần một biến cố bất ngờ, một cơn bệnh, một tai nạn, tất cả những gì chúng ta cho là “CỦA” mình đều tan biến. Thậm chí, ngay cả chư thiên, những vị trời sống trong cõi an lạc, khi nghiệp hết, họ cũng tan biến như một làn khói trắng, không để lại dấu vết gì. Còn chúng ta, những người phàm trần, khi chết đi, còn để lại “cục thịt” này, “của nợ” này cho người khác phải lo chôn cất, hỏa táng.
Đức Thế Tôn, với tuệ giác vô biên, đã nhìn thấu được sự thật này. Ngài biết các vị Tỳ Kheo đã phần nào hiểu được, nhưng Ngài vẫn thường hỏi họ:
“Các ngươi có thấy tấm thân này, cục thịt này, của nợ này là của các ngươi không?”
“Dạ không!”
“Các ngươi có thấy tất cả những niềm vui, nỗi buồn này là của các ngươi không?”
“Dạ không!”
“Các ngươi có thấy những hồi ức, những kỷ niệm, những kiến thức, những kinh nghiệm này là của các ngươi không?”
“Dạ không!”
“Các ngươi có thấy tất cả những cảm giác dễ chịu, khó chịu này là của các ngươi không?”
“Dạ không!”
Đức Thế Tôn không hỏi những câu hỏi này một cách ngẫu nhiên. Ngài quan sát tâm của các vị Tỳ Kheo. Và điều kỳ diệu là, có những khi, chỉ sau khi trả lời những câu hỏi này, một số vị Tỳ Kheo đã chứng ngộ, đắc quả A La Hán. Có những khi, họ chưa đạt được giác ngộ, nhưng nhờ đó mà họ càng tinh tấn hơn trên con đường tu tập.
Điều này cho thấy, việc quán chiếu về chữ “CỦA”, về sự vô thường của mọi sự vật, là vô cùng quan trọng. Nó giúp chúng ta nhìn thấu được bản chất thật của cuộc sống, buông bỏ những chấp trước sai lầm, và tiến gần hơn đến sự giải thoát. Chỉ cần quán sát chữ “CỦA” thôi, chúng ta đã có thể mở ra một cánh cửa đến với sự giác ngộ.
CHÙA PHƯỚC QUANG 