MỘT TRĂNG SOI KHẮP
1. Phật tánh: Dù ẩn, vẫn hiện hữu
Phật tánh nơi mỗi chúng sanh vốn không sinh không diệt, bất biến và thanh tịnh. Nhưng vì vọng tưởng và vô minh mà ta chưa thể nhận ra được ánh sáng đó nơi chính mình. Cũng như mặt trăng luôn hiện hữu trên bầu trời, dù bị mây che thì ánh trăng vẫn không mất đi.
2. Phàm phu nhìn đâu cũng thấy khổ
Người chưa chứng đạo, nhìn đời bằng nhục nhãn, sẽ dễ thấy đâu cũng là khổ. Giống như trong Tứ Diệu Đế, Khổ Đế được Đức Phật đặt đầu tiên – vì chúng sanh nhìn đâu cũng thấy nỗi khổ: khổ thân, khổ tâm, khổ đời, khổ đạo.
Ngược lại, người có Tuệ nhãn – tức cái nhìn của người đã chứng đạo – sẽ thấy rõ bản chất vô thường của cuộc đời, và từ đó buông nhẹ, sống thảnh thơi.
3. Pháp thân Phật và tánh ta – không khác
Chân lý thâm sâu của Phật học là: Pháp thân Phật và tánh của ta vốn là một. Cũng giống như nước ở khắp nơi: nước trong ly, nước ở hồ, nước trong mạch ngầm… tuy hình tướng khác nhau nhưng đều là nước. Tuy nhiên, để có được nước thanh khiết, cần qua quá trình lọc sạch – cũng như để hiển lộ Phật tánh, ta cần tu tập, tịnh hóa.
4. Một tánh, muôn hình
Từ một tánh, có thể biểu hiện ra muôn ngàn hình tướng. Một người có thể mang trong mình hạt giống của Bồ Tát, cũng có thể tạo nghiệp thành ngạ quỷ, súc sanh – tất cả đều từ một tánh mà ra. Bởi vậy mới nói: “Tất cả là một, một là tất cả” – câu này là kết quả của một quá trình quán chiếu và thiền định sâu sắc.
5. Tu thiền để thấy tánh
Không có thiền định, không thể thấy được tánh. Thiền là tư duy sâu sắc, là soi rọi tâm mình để thấy rõ thật – giả, chân – vọng. Cũng như hoa muốn nở phải nhờ ánh sáng mặt trời, người tu muốn giác ngộ phải nhờ thiền định mà chiếu rọi nội tâm.
6. Chánh pháp – như sữa đề hồ
Trong đoạn giảng, Thiền sư ví dụ rất hay về hai cấp độ giáo pháp:
| Pháp Phương Tiện | Chánh Pháp Liễu Nghĩa |
|---|---|
| Ví như sữa chua, bơ, lạc – tuy bổ dưỡng nhưng chưa phải là rốt ráo. Học Phật nếu dừng ở hình thức bên ngoài thì chỉ nhận được phần này. | Ví như đề hồ, tinh túy nhất của sữa. Giáo pháp rốt ráo, giải thoát tận gốc rễ, đưa hành giả đi thẳng đến chỗ liễu nghĩa chân thật. |
7. Không cần khoe đạo lý
Người thật sự chứng đạo không cần khoe khoang, vì ai chưa đủ trình độ thì nghe cũng không hiểu, còn người đã đủ căn duyên thì chỉ cần gợi nhẹ cũng tự thấy rõ. Tu là để sống an nhiên, chứ không phải để lấy bằng cấp, danh hiệu.
8. Chứng đạo không phải trò thi cử
Tu học Phật pháp không phải để đi thi lấy bằng, không phải là “mở bì thư xem đề” rồi làm cho qua. Thiền sư Như Huyễn dạy: nếu thật lòng muốn học, tôi cho đề trước 8 tháng, về nghiên cứu, nghiền ngẫm, quán chiếu tận gốc rễ kinh điển mà trả lời bằng tâm tu tập thực sự.
CHÙA PHƯỚC QUANG 